HYMNUS IN HONOREM PASSIONIS EULALIAE,

BEATISSIMAE MARTYRlS.

Germine nobilis Eulalia

mortis et indole nobilior

Emeritam sacra uirgo suam,

cuius ab ubere progenita est,

ossibus ornat, amore colit.

Proximus occiduo locus est,

qui tulit hoc decus egregium,

urbe potens, populis locuples,

sed mage sanguine martyrii

uirgineoque potens titulo.

Curriculis tribus atque nouem

tris hiemes quater adtigerat,

cum crepitante pyra trepidos

terruit aspera carnifices

supplicium sibi dulce rata.

lam dederat prius indiciun,

tendere se patris ad solium

nec sua membra dicata toro:

ipsa crepundia reppulerat

ludere nescia pusiola;

spernere sucina, flere rosas,

fulua monilia respuere,

ore seuera, modesta gradu,

moribus et nimium teneris

canitiem meditata senum.

Ast ubi se furiata luis

excitat in famulos domini

christicolasque cruenta iubet

tura cremare, iecur pecudis

mortiferis adolere deis,

infremuit sacer Eulaliae

spiritus ingeniique ferox

turbida frangere bella parat

et rude pectus anhela deo

femina prouocat arma uirum.

Sed pia cura parentis agit,

uirgo animosa domi ut lateat

abdita rure et ab urbe procul,

ne fera sanguinis in pretium

mortis amore puella ruat.

Illa perosa quietis opera

degeneri tolerare mora

nocte fores sine teste mouet

saeptaque claustra fugax aperit,

inde per inuia carpit iter.

Ingreditur pedibus laceris

per loca senta situ et uepribus

angelico comitata choro

et, licet horrida nox sileat,

lucis habet tamen illa ducem.

Sic habuit generosa patrum

turba columniferum radium,

scindere qui tenebrosa potens

nocte uiam face perspicua

praestitit intereunte chao.

Non aliter pia uirgo uiam

nocte secuta diem meruit

nec tenebris adoperta fuit,

regna Canopica cum fugeret

et supra astra pararet iter.

Illa gradu cita peruigili

milia multa prius peragit

quam plaga pandat Eoa polum;

mane superba tribunal adit

fascibus adstat et in mediis

uociferans: `Rogo, quis furor est

perdere praecipites animas

et male prodiga corda sui

sternere rasilibus scopulis

omnipatremque negare deum?

Quaeritis, o miseranda manus,

christicolum genus? en ego sum

daemonicis inimica sacris,

idola protero sub pedibus,

pectore et ore deum fateor.

Isis, Apollo, Venus nihil est,

Maximianus et ipse nihil,

illa nihil, quia facta manu,

hic, manuum quia facta colit,

friuula utraque et utraque nibil.

Maximianus, opum dominus

et tamen ipse cliens lapidum,

prostituat uoueatque suis

numinibus caput ipse suum,

pectora cur generosa quatit?

Dux bonus, arbiter egregius,

sanguine pascitur innocuo

corporibusque piis inhians

uiscera sobria dilacerat

gaudet et excruciare fidem.

Ergo age, tortor, adure, seca,

diuide membra coacta luto!

soluere rem fragilem facile est,

non penetrabitur interior

exagitante dolore animus'.

Talibus excitus in furias

praetor ait: `rape praecipitem,

lictor, et obrue suppliciis!

sentiat esse deos patrios

nec leue principis imperium.

Quam cuperem tamen ante necem,

si potis est, reuocare tuam,

torua puellula, nequitiam!

respice, gaudia quanta metas,

quae tibi fert genialis honor!

Te lacrimis labefacta domus

prosequitur generisque tui

ingemit anxia nobilitas,

sole quod occidis in tenero

proxima dotibus et thalamis.

Non mouet aurea pompa Ioui,

non pietas ueneranda senum,

quos temeraria debilitas?

ecce parata ministeria

excruciabilis exitii:

aut gladio feriere caput

aut laniabere membra feris

aut facibus data fumificis

flebiliterque ululanda tuis

in cineres resoluta flues.

Haec, rogo, quis labor est fugere?

si modicum salis eminulis

turis et exiguum digitis

tangere, uirgo, benigna uelis,

poena grauis procul afuerit'.

Martyr ad ista nihil, sed enim

infremit inque tyranni oculos

sputa iacit, simulcra dehinc

dissipat inpositamque molam

turibulis pede prosubigit.

Nec mora, carnifices gemini

iuncta pectora dilacerant

et latus ungula uirgineum

pulsat utrimque et ad ossa secat

Eulalia numerante notas.

`Scriberis ecce mihi, domine,

quam iuuat hos apices legere,

qui tua, Christe, tropea notant,

nomen et ipsa sacrum loquitur

purpura sanguinis eliciti'.

Haec sine fletibus et gemitu

laeta canebat et intrepida,

dirus abest dolor ex animo

membraque picta cruore nouo

fonte cutem recalente lauant.

Vltima carnificina dehinc:

non laceratio uulnifica

crate tenus nec arata cutis,

flamma sed undique lampadibus

in latera stomachumque furit.

Crinis odorus ut in iugulos

fluxerat inuolitans umeris,

quo pudibunda pudicitia

uirgineusque lateret honos

tegmine uerticis opposito,

flamma crepans uolat in faciem

perque comas uegetata caput

occupat exsuperatque apicem,

uirgo citum cupiens obitum

adpetit et bibit ore rogum.

Emicat inde columba repens

martyris os niue candidior

uisa relinquere et astra sequi;

spiritus hic erat Eulaliae

lacteolus, celer, innocuus.

Colla fluunt abeunte anima

ct rogus igneus emoritur,

pax datur artubus exanimis,

flatus in aethere plaudit ouans

templaque celsa petit uolucer.

Vidit et ipse satelles auem

feminae ab ore meare palam,

obstupefactus et adtonitus

prosilit et sua gesta fugit,

lictor et ipse fugit pauidus.

Ecce niuem glacialis hiems

ingerit et tegit omne forum,

membra tegit simul Eulaliae

axe iacentia sub gelido

pallioli uice linteoli.

Cedar amor lacrimantum hominum,

qui celebrare suprema solent,

fliebile cedat et officium:

ipsa elementa iubente deo

exequias tibi, uirgo, ferunt.

Nunc locus Emerita est tumulo,

clara colonia Vettoniae,

quam memorabilis amnis Ana

praeterit et uiridante rapax.

gurgite moenia pulchra lauit.

Hic, ubi marmore perspicuo

atria luminat alma nitor

et peregrinus et indigena,

relliquias ineresque sacros

seruat humus ueneranda sinu.

Tecta corusca super rutilant

de laquearibus aureolis

saxaque caesa solum uariant,

floribus ut rosulenta putes

prata rubescere multimodis.

Carpite purpureas uiolas

sanguineosque crocos metite!

non caret his genialis hiems,

laxat et arua tepens glacies,

floribus ut cumulet calathos.

Ista comantibus e foliis

munera, uirgo puerque, date!

ast ego serta choro in medio

texta feram pede dactylico,

uilia, marcida, festa tamen.

Sic uenerarier ossa libet

ossibus altar et inpositum,

illa dei sita sub pedibus

prospicit haec populosque suos

carmine propitiata fouet.